In de aanloop naar de verkiezingen voor de Tweede Kamer op 9 juni aanstaande voert NetPanel in samenwerking met de Nederlandse Nieuwsmonitor de Politieke Barometer uit.
Met dit onderzoek, dat de afgelopen weken elke twee weken uitgevoerd werd, brengen we in kaart welke zaken met betrekking tot politiek jou zijn opvallen in de media, in hoeverre jij het eens of juist oneens met de standpunten van de diverse politieke partijen en wat denk je te gaan stemmen bij de verkiezingen.
Medewerkers van de Nederlandse Nieuwsmonitor analyseren in de tussentijd alle berichten in de media waarin een politieke partij genoemd wordt en bekijken op deze manier welke onderwerpen er bij welke politieke partijen op de agenda staan.
Uit de eerste resultaten komt naar voren dat de strijd tussen de VVD en PvdA ook in onze Politieke Barometer duidelijk naar voren komt. Beide partijen strijden om de eerste plaats. Twee weken geleden was de VVD voor de eerste keer de grootste partij, maar deze week zijn de kiezers vooral naar links opgeschoven en is de PvdA weer de grootste partij. Ook in de media zien we dat de PvdA meer aandacht krijgt dan de VVD. Hoewel het CDA de laatste weken de meeste aandacht krijgt in de media, leidt dit niet tot de gunst van de kiezer.
Als lijsttrekker moet je dus genoeg in het nieuws komen om serieus genomen te worden, maar veel aandacht is niet per se een garantie voor succes. Mark Rutte is in april weinig in het nieuws geweest en zelfs de laatste weken moet hij de andere partijen, zij het een stuk minder dan voorheen, voor laten gaan waar het gaat om de totale aandacht in het nieuws. Echter, de aandacht die de voorman van de liberalen krijgt is wel een stuk positiever dan de aandacht voor Cohen en Balkenende. Zowel in berichten over de peilingen (figuur 2) als in de evaluaties van de dagbladen zelf (figuur 1), komt Rutte een stuk positiever in het nieuws dan zijn directe rivalen.
Naast deze positieve berichten heeft de VVD vooral kunnen profiteren van het feit dat de campagne vooral ging over thema’s die gerelateerd zijn aan de economie. De VVD, zo vinden ook de kiezers in onze Politieke Barometer, heeft de beste reputatie op dit gebied. Zeker toen het nieuws – na de misère in Griekenland – vooral ging over het financieringstekort, kon de VVD hiervan profiteren.
De toekomst
Volgens onze peilingen vindt het Nederlands publiek een paarse coalitie het meest voor de hand liggend. Ook in de berichtgeving wordt hier steeds meer over gesproken. Naast de paarse coalitie is er ook een rechtse coalitie mogelijk, hoewel deze volgens ons publieksonderzoek minder sterk staat dan een Paars Plus formatie. De rechtse coalitie staat vooralsnog op 71 zetels, terwijl de Paars Plus coalitie een ruime meerderheid van 83 zetels kent.
Het publiek lijkt dus een voorkeur te hebben voor een nieuwe Paarse coalitie. Een paarse coalitie krijgt ook meer waardering van de bezoekers van kieskompas dan een rechtse coalitie. De problemen rondom deze Paarse coalitie zijn echter nog aanzienlijk. In onderstaande tabel geven we dit in samenvatting weer. Van de belangrijkste punten geven we de gemiddelde afstand weer tussen de partijen die een Paars danwel een Rechts kabinet willen gaan vormen. Hierbij geldt dat -1 negatief is, terwijl +1 uiterst positief is voor de partijen. Waar het gaat om de kritiek en het draagvlak hebben we gekeken naar de gemiddelde score van de partijen samen. Ook deze waarden variëren van uiterst negatief (-1) tot uiterst positief (+1). Het gemiddelde onderaan de tabel geeft het gemiddelde van alle afstanden en kritiek en draagvlak weer.
Alles welbeschouwd staan de zaken er voor de rechtse partijen beter voor. Ideologisch liggen de partijen van Paars verder uit elkaar dan een rechtse coalitie en ook in de media hebben zij zich dusdanig uitgelaten op belangrijke kwesties, dat deze zaken moeilijk te overbruggen lijken. De eerste twee rijen laten deze verschillen duidelijk zien.
Waar het gaat om de Hypotheekrenteaftrek is dit verschil heel duidelijk te zien, terwijl de afstand tussen de partijen die een rechtse coalitie zouden vormen groter is op het AOW thema.
Naast problemen rondom het heikele thema van de woningmarkt hebben de partijen van een mogelijke Paars Plus coalitie onderling nog wat oneffenheden weg te werken. Vooral PvdA en D66 en PvdA en VVD hebben zich in de media negatief uitgelaten over elkaar. Dit uit zich op een grotere afstand dan de partijen op rechts. Al uiten zowel VVD en PVV kritiek op het CDA in de media, de onderlinge afstand is duidelijk kleiner dan de afstand tussen de paarse partijen, hetgeen resulteert in een positiever getal voor Rechts dan voor Paars Plus.
Wanneer we kijken naar het maatschappelijk draagvlak voor de partijen dan is deze in het voordeel van Paars Plus. In de berichtgeving spreken bedrijfsleven, experts en burgers, zich eerder uit voor een paarse coalitie dan voor een rechtse coalitie. Dit beeld zien we in alle dagbladen, met uitzondering van De Telegraaf. Daar spreekt de berichtgeving een lichte voorkeur uit voor de rechtse coalitie. Dat wil zeggen, zij zijn minder negatief over de partijen voor een eventuele rechtse coalitie dan over de partijen die eventueel een linkse coalitie kunnen gaan vormen.
Alles overziend is Paars Plus nog niet zo een-twee-drie gevormd. Een rechtse coalitie lijkt zelfs gemakkelijker te vormen na de verkiezingen. De keuze lijkt te gaan tussen een ideologisch makkelijk te formeren coalitie met partijen die onderling vertrouwen hebben, maar duidelijk minder maatschappelijk draagvlak óf een moeilijker te formeren kabinet met grotere hobbels maar meer draagvlak, althans afgaand op de mediaberichtgeving. Voor het zover is, zal eerst de kiezer spreken. Met nog zo’n 20 zetels te verdelen onder zwevende kiezer hebben zij morgen nog de kans een coalitie te maken of te breken.
